Zarówno rozwód, jak i separację orzeka Sąd Okręgowy na wniosek jednego z małżonków. Podobnie jak w wyroku rozwodowym, przy separacji – co do zasady – sąd orzeka, który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego. Jednak w sytuacji, gdy oboje małżonkowie wnoszą o orzeczenie rozwodu/ separacji bez orzekania o winie którejkolwiek ze stron – sąd wówczas orzeknie rozwód/separację bez orzekania o winie. Warto zaznaczyć, że takie postępowania jest zdecydowanie szybsze, bowiem sąd nie musi przeprowadzać postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, kto winny jest rozpadu małżeństwa. Niezależnie jednak od powyższego, w każdym wyroku, zarówno w sprawie o rozwód, jak i separację, sąd rozstrzyga kwestie związane z władzą rodzicielską, kontaktami i alimentami (o ile małżonkowie posiadają małoletnie dzieci). Co także istotne – w przypadku wspólnego mieszkania, konieczne jest orzeczenie o sposobie korzystania z tej nieruchomości.
Należy ponadto pamiętać, że prawomocne orzeczenie o separacji, podobnie jak ma to miejsce w przypadku rozwodu, powoduje, że małżonkowie po sobie nie dziedziczą. Orzeczenie takie znosi także wspólność majątkową pomiędzy małżonkami.
Czym w takim razie różni się rozwód od separacji?
Zasadnicza różnica pomiędzy rozwodem a separacją jest taka, że do orzeczenia rozwodu konieczne jest stwierdzenie przez sąd zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Przy separacji rozkład pożycia może być tylko zupełny, bez przesłanki „trwałości”. A co to oznacza, że rozkład pożycia jest trwały? Oznacza to, że małżonkowie nie widzą szans, aby wrócić do wcześniejszego wspólnego pożycia i jednoznacznie dążą do całkowitego rozwiązania ich związku małżeńskiego.
Co także bardzo istotne, rozwód ciągnie za sobą nieodwracalny skutek rozwiązania związku małżeńskiego. Tymczasem skutki separacji można w każdym czasie „cofnąć”, bowiem na zgodny wniosek stron separację można znieść w każdej chwili i powrócić do życia w związku małżeńskim. Wniosek taki należy skierować do Sądu Okręgowego.
Składając pozew o separację musicie jednak pamiętać, że po jej orzeczeniu małżonek nie ma możliwości powrotu do nazwiska, jakie nosił przed ślubem. Taką opcję przewiduje jedynie orzeczenie rozwodu.
Ponadto, małżonkowie pozostający w separacji zobowiązani są do świadczenia sobie wzajemnej pomocy, jeśli wymagają tego względy słuszności. Sytuacja taka może mieć miejsce wtedy, kiedy jeden z małżonków pozostaje poważnie chory.
Niewątpliwie zatem, separacja ma w dużej mierze na celu umożliwienie małżonkom pochylenia się nad losem ich małżeństwa. Daje stronom czas na refleksję nad własnym związkiem. Separacja wydaje się dobrym rozwiązaniem, gdy para wierzy, że istnieje nadzieja na naprawę ich związku i powrót do wspólnego pożycia.
